Slopaganda là gì? Cuộc chiến tuyên truyền bằng AI giữa Mỹ và Iran đang ngập lụt mạng xã hội bằng nội dung giả. Cảnh báo và cách nhận biết để bảo vệ bản thân trong thời đại thông tin hỗn loạn.

Trong cuộc chiến Mỹ - Iran năm 2026, một hình thức tuyên truyền mới đang lan tràn mạnh mẽ trên không gian mạng. Hai nhà nghiên cứu Mark Alfano từ Đại học Macquarie (Úc) và Michał Klincewicz từ Đại học Tilburg (Hà Lan) gọi đó là “Slopaganda” – sự kết hợp giữa “slop” (nội dung rác kém chất lượng do AI tạo ra) và “propaganda” (tuyên truyền chính trị).

Slopaganda là loại nội dung được tạo bằng trí tuệ nhân tạo, không nhằm thuyết phục bằng sự thật mà chủ yếu khơi gợi cảm xúc mạnh mẽ và tạo ra những liên tưởng tiêu cực. Các bên tham chiến sử dụng hình ảnh, video, meme và nội dung ngắn để “ngập lụt” mạng xã hội, khiến công chúng khó phân biệt đâu là thông tin thật, đâu là nội dung giả mạo.

Cách nhận biết Slopaganda và cảnh báo

Slopaganda thường có những đặc điểm dễ nhận biết nếu chú ý. Nội dung thường quá hoàn hảo hoặc kỳ lạ một cách không tự nhiên, chẳng hạn như chuyển động nhân vật không mượt mà, chi tiết khuôn mặt méo mó, hoặc ánh sáng không khớp với thực tế. Chúng thường lan truyền rất nhanh mà không có nguồn gốc rõ ràng. Hơn nữa, loại nội dung này tập trung khai thác cảm xúc (giận dữ, sợ hãi, chế giễu) nhiều hơn là cung cấp thông tin cụ thể về sự kiện.

Trong cuộc chiến Mỹ - Iran, có thể thấy rõ hai bên đều sử dụng Slopaganda. Phía Mỹ đăng các video kết hợp cảnh tấn công thực tế với hình ảnh từ phim Hollywood, game và anime. Phía Iran và người ủng hộ lan truyền video cũ được chỉnh sửa hoặc nội dung AI mô tả các cuộc tấn công vào Tel Aviv và căn cứ Mỹ. Đặc biệt, loạt video Lego sử dụng nhân vật hoạt hình để miêu tả Trump, Netanyahu, Epstein, Satan và Khamenei theo hướng hài hước nhưng cực kỳ độc địa.

Trong bối cảnh chiến tranh Iran đang diễn ra, độc giả cần hết sức tỉnh táo trước loại nội dung này. Slopaganda không chỉ xuất hiện trên các nền tảng quốc tế như X, TikTok hay Facebook mà còn nhanh chóng được dịch và lan truyền trong các nhóm cộng đồng tiếng Việt. Khi lòng tin vào thông tin bị suy giảm, người dân dễ rơi vào trạng thái hoang mang, nghi ngờ tất cả và khó đưa ra quyết định dựa trên lý trí.

Đặc biệt với cộng đồng Việt Nam tại Úc, Slopaganda có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách chúng ta nhìn nhận về chiến tranh, chính sách đối ngoại của Úc, cũng như biến động giá năng lượng và chi phí sinh hoạt. Nếu không kiểm soát, loại nội dung này sẽ làm gia tăng sự chia rẽ trong xã hội và cộng đồng.

Úc là đồng minh quan trọng của Mỹ, nên nội dung Slopaganda dễ dàng lan sang không gian mạng Úc. Người dân Úc, bao gồm cộng đồng Việt Nam với hơn 320.000 người, đang tiếp nhận một lượng lớn thông tin hỗn loạn mỗi ngày. Nhiều nội dung được dịch sang tiếng Việt và chia sẻ rộng rãi trong các nhóm Facebook, TikTok và YouTube.

Khi môi trường thông tin bị “ngập lụt” bởi Slopaganda, lòng tin của công chúng vào các nguồn tin đáng tin cậy bị suy giảm nghiêm trọng. Điều này dẫn đến hiện tượng “nihilistic doubt” – nghi ngờ tất cả, không tin vào bất kỳ nguồn nào. Hậu quả là dư luận dễ bị chia rẽ sâu sắc hơn, ảnh hưởng đến cách nhìn nhận về chính sách đối ngoại, an ninh khu vực và giá cả sinh hoạt tại Úc.

Giải pháp và khuyến nghị

Hai tác giả nhấn mạnh rằng Slopaganda không chỉ giới hạn trong cuộc chiến Mỹ - Iran mà có thể trở thành công cụ phổ biến trong các xung đột và khủng hoảng tương lai. Để đối phó, mỗi cá nhân cần nâng cao kỹ năng số: luôn kiểm tra nguồn gốc thông tin, so sánh nhiều báo uy tín trước khi chia sẻ, và chú ý các dấu hiệu điển hình của nội dung do AI tạo ra.

Về phía các nền tảng công nghệ, cần có trách nhiệm lớn hơn trong việc gắn nhãn (watermark) rõ ràng cho nội dung AI và hạn chế lan truyền thông tin giả mạo. Chỉ khi cả cá nhân và xã hội cùng hành động, chúng ta mới có thể giảm thiểu tác hại của “cuộc chiến tuyên truyền AI” này./.

(Tổng hợp và phân tích dựa trên bài viết “Slopaganda wars: how (and why) the US and Iran are flooding the zone with viral AI-generated noise” của Mark Alfano và Michał Klincewicz, đăng trên The Conversation ngày 7/4/2026.)